Mat' 57 (Hondenkop)
In 1957 lieten NS en NMBS samen een twaalftal tweedelige treinstellen bouwen die werden ingezet op de Beneluxverbinding Amsterdam - Brussel. Vier stellen werden gefinancierd door de NMBS (220.901 - 220.904), de overige door de NS (1201 - 1208). Achter deze verdeling zat de gedachte dat 1/3 van het aantal te rijden kilometers op Belgisch grondgebied zou plaatsvinden; en 2/3 op Nederlands grondgebied. Men gaf destijds voorkeur aan treinstellen zodat het kopmaken in het toenmalige kopstation Antwerpen gemakkelijk verliep. Uit proefnemingen met de stellen naar Luxemburg bleek dat het gewicht te hoog en het beschikbare vermogen te klein was voor het heuvelachtige terrein. De treinstellen waren qua uiterlijk sterk geïnspireerd op de "hondenkopstellen" van Mat '54. Ze konden daarmee ook gekoppeld rijden, net als met het andere toenmalige stroomlijnmaterieel in Nederland als bijvoorbeeld Mat '46 en Mat '40. De stellen konden zowel met de Nederlandse 1500 Volt als de Belgische 3000 Volt overweg. Hier enige bijzonderheden:
 De stellen werden gebouwd door Werkspoor - de elektrische installatie werd gemaakt door de Belgische firma's ACEC en SEM. In juli 1957 werden de stellen 1201 - 1204 afgeleverd, in augustus 220.901 - 904 en in september 1205 - 1208,
• Op 2 juli 1957 reed stel 1201 de eerste proefrit; de stellen kwamen in dienst op 29 september 1957- de verbinding Antwerpen-Roosendaal was in de zomer van 1957 geëlektrificeerd.

Plan V in de Beneluxdienst?

Toen in het midden van de 60'er jaren van de vorige eeuw bleek dat de reizigersaantallen in de Beneluxtrein tussen Amsterdam en Brussel stevig toenamen, heeft men gezocht naar mogelijkheden voor extra materieel op deze verbindng. Eerste optie was meer Mat '57 stellen te bouwen - deze optie viel af, omdat dit materieel in technische zin voorbij was gestreefd door Plan V. Tweede optie was het bouwen van 6 plan V-stellen die zouden kunnen worden ingezet op de verbinding tussen beide landen. De kosten hiervan, waren zo hoog, dat dit alternatief niet verder kwam dan de ideefase. Uiteindelijk werd gekozen voor treinen bestaande uit een locomotief en wagons.
• 
De gele band op de treinstellen was in het begin zandgeel, later werd die vervangen door een fellere gele kleur. De treinstellen hadden twee pantografen: een voor het Nederlandse net (op de ABk-bak) en een voor het Belgische (op de BDk-bak), Ieder treinstel had 18 zitplaatsen eerste klas en 80 zitplaatsen tweede klas. De stellen hadden een douane-compartiment; grenscontrole kon zo onderweg gebeuren in plaats van op de stations in Essen (B) of Roosendaal (NL).
• In 1971 kregen de stellen een derde frontsein - op de neus. In de loop der jaren werden enige constructiewijzigingen doorgevoerd: de douaneruimte werd tot een eerste-klas coupé met 6 zitplaatsen omgebouwd. De keukens gesloten in 1975 en later omgebouwd tot twee tweede klas coupés.
• Hoewel de stellen uiteraard bedoeld waren voor de verbinding Amsterdam - Brussel v.v.; zette de NS de stellen ook wel eens in op andere verbindingen. Zo werd in 1976 bijvoorbeeld de trajecten Amsterdam - Den Haag Centraal, Roosendaal - Bergen op Zoom en Maassluis - Rotterdam Centraal bereden. Dat laatste hing samen met een wasbeurt. De NMBS reed in dat jaar op zondag een slagje Antwerpen Centraal - Brussel Zuid met Mat '57. In 1979 reed de NS af en toe op de toenmalige Hofpleinlijn een slagje met Mat 57.
• In de dienstregeling die inging op 30 mei 1976 werd de restauratievoorziening in Mat '57 geschrapt. Alleen in de trek-duw-treinen was restauratie nog mogelijk. Op 30 september 1976 ontspoorde stel 1202 te Haarlem door een asbreuk.
• 
De treinstellen werden in 1986 verdrongen door het nieuwe trek-duw-materieel met ICR en locs van de NMBS-reeks 11. De meeste stellen zijn nog tot 15 januari 1988 ingezet in de binnenlandse Nederlandse dienst. De hondenkopstellen kunnen als verre voorloper van de V250-treinstellen worden beschouwd - alleen was de introductie ervan minder problematisch.
• Op 30 mei 1987 reden de stellen hun laatste reguliere diensten; daarna werden de stellen incidenteel ingezet. Op 30 januari 1988 reden de stellen 1204 en 1208 ontroestingsritten op het nieuwe baanvak Almere - Lelystad.
• De Nederlandse stellen werden onttakeld in de toenmalige werkplaats te Roosendaal daarna werden gestald in de Rietlanden (Amsterdam). De stellen werden daar door vandalen gesloopt. Vervolgens werden ze ontasbest in de werkplaats te Haarlem en gesloopt bij Hollandia in de Westhaven.
• De Belgische stellen 220.901, 903 en 904 zijn gesloopt in het Franse Baroncourt. op 21 juli 1990 werden ze daar naar toegebracht.
Op 15 juni 2013 kondigt de Stichting Mat '54 Hondekop-vier aan dat men het enig overgebleven stel 220.902 overneemt uit België,

De twee scans zijn uit afkomstig uit de brochure Onze treinen en locomotieven, een NS-uitgave juli 1959.
stel 1201 op 30 april 1986. (foto: Aad de Meij)

Stel 1201 werd in juli 1957 afgeleverd. Dit stel ging uit dienst op 26 februari 1987.
stel 1202 op 12 juli 1957 te Utrecht. Het stel had voordat het in officiële dienst trad de letters B NS op de zijkant van de neus. Ook valt op dat de gele streep onderbroken is op de neus. (fotograaf onbekend, collectie RN)

Stel 1202 werd in juli 1957 afgeleverd. Op 30 september 1979 ontspoorde het treinstel in de buurt van station Haarlem door een asbreuk. Dit stel ging uit dienst op 15 januari 1988.

Links stel 1202 op 21 oktober 1978 te Roosendaal als voorste stel van een trein bestaande uit 3 stellen Mat '57 en 1 stel Mat '54. (foto: Theo Neutelings Mzn)

Rechts stel 1202 op 28 augustus 1986 te Leiden tezamen met stel 220.903 en stel 375. (foto Cock Koelewijn)

stel 1203 op 14 juni 1986 te Rotterdam Centraal. (foto: Aad de Meij)

Stel 1203 werd in juli 1957 afgeleverd. Dit stel ging uit dienst op 15 januari 1988.
stel 1204 op 6 september 1988 te Roosendaal in de toenmalige hulpwerkplaats. (foto: Theo Neutelings Mzn)

Stel 1204 werd in juli 1957 afgeleverd. Dit stel ging uit dienst op 15 januari 1988.
stel 1205 in Den Haag HS met stel 1207; datum onbekend. (foto: Aad de Meij)

Stel 1205 werd in september 1957 afgeleverd. De 1205 was betrokken bij een botsing in Kalmthout in 1969 en vatte toen vlam. Dit stel ging uit dienst op 26 februari 1987. Een kop van dit treinstel (geheel geel geverfd in de toemalige NS-kleuren) heeft dienst in Rotterdam Blaak gedaan als onderdeel van een tentoonstelling over de aan te leggen ondergrondse spoorverbinding. (foto: Rotterdam, 18 september 1993).
stel 1206 op 22 juli 1983 te Rotterdam CS. (foto: Wim Berwald),

Stel 1206 werd in september 1957 afgeleverd. Dit stel werd door brand achtervolgd: in 1962 voor de eerste maal. In 1979 voor de tweede maal: de keuken werd toen verwoest. Deze werd vervangen door twee compartimenten met zitbanken - afkomstig uit Mat 46 stel 264. Op 4 december 1983 was er een brand in het stel te Antwerpen. In juli 1986 brak er een brandje uit te Hoofddorp. Dat was meteen het einde van het stel in de actieve dienst.
stel 1207 (rechts) gekoppeld met stel 1205; datum onbekend. (foto links: Aad de Meij). Op de foto rechts werden de stellen 1207 en 1204 gekoppeld met de 1790 ingezet in Zeeland (Yerseke. 21 augustus 1987, foto Cock Koelewijn)

Stel 1207 werd in september 1957 afgeleverd. Dit stel werd op 4 maart 1980 ontdaan van het interieur door voetbalsupporters die op weg waren naar Brussel. Het stel had te maken met een brandje in 1986 en ging uit dienst op 15 januari 1988. Dit stel is als laatste ontasbest te Haarlem en werd in de nacht van 15 op 16 juni 1990 overgebracht naar de Amsterdamse sloper Hollandia. In augustus 1990 werd het tot schroot verwerk
stel 1208 bevindt zich tussen stel 1207 en mat '54 stel 789 te Rotterdam, juli 1973. (foto: Wim Berwald)

Stel 1208 werd in september 1957 afgeleverd. Het stel werd getroffen door brand in 1971. Op 30 april 1987 organiseerde de NVBS een afscheidsrit Mat '57 in Nederland en België. De trein bestond uit de stellen 1208 - 220.903 - 220.902. Dit stel ging uit dienst op 15 januari 1988.
stel 220.901

Stel 220.901 werd in augustus 1957 afgeleverd. Op 22 september 1987 werd het stel terzijde gesteld in de NMBS-werkplaats te Mechelen.

Op de foto rijden de Mat '57-stellen 220.901 en 1204 tezamen met Mat '54-stel 1727 in de kleurrijke bloembolvelden te Hillegom (2 mei 1986; foto: Cock Koelewijn)
stel 220.902 in Leuven (België) op 12 oktober 1999.

Stel 220.902 werd in augustus 1957 afgeleverd. Op 30 april 1987 organiseerde de NVBS een afscheidsrit Mat '57 in Nederland en België. De trein bestond uit de stellen 1208 - 220.903 - 220.902. Op 22 september 1987 werd het stel terzijde gesteld in de NMBS-werkplaats te Mechelen. Het stel is het enige stel dat bewaard is gebleven: een uitgebreide fotoreportage.
stel 220.903

Stel 220.903 werd in augustus 1957 afgeleverd. Op 30 april 1987 organiseerde de NVBS een afscheidsrit Mat '57 in Nederland en België. De trein bestond uit de stellen 1208 - 220.903 - 220.902. Dit stel ging uit dienst op 15 januari 1988.

Op de foto een trein bestaande uit drie Beneluxstellen Mat '57: het NMBS-stel 220.903 en de NS-stellen 1203 en 1201. (Warmond, 12 juli 1986; foto: Cock Koelewijn)
stel 220.904

Stel 220.904 werd in augustus 1957 afgeleverd. Dit stel ging uit dienst op 15 januari 1988.

Op de foto is de cabine te zien van stel 220.904 (foto: Cock Koelewijn)